Skip to content

Catchphrases

In deze aflevering van schrijftechnieken gaan we kijken naar catchphrases. In de (pop)cultuur en literatuur komen deze uitdrukkingen veelvuldig voor. Catchphrases, van het Engelse “to catch on” zijn zinnen of uitdrukkingen die populair zijn geworden door herhaling en verspreiding via (sociale) media.

Bron: GreenLabel.com

Catchphrases worden gebruikt voor de herkenning. In boeken, in films, op de radio of op televisie, maar ook om politieke redenen. Om ergens de aandacht op te vestigen bijvoorbeeld. Om een statement te maken. De catchphrase is al vrij oud. In 1845 is Manifest Destiny een veelgebruikte zin van de journalist John O’Sullivan. Catchphrases komen ook voor in Charles Dickens’ A Christmas Carol. Althans, de uitroep ‘Bah, humbug’ wordt veelvuldig met Ebenezer Scrooge geassocieerd. Terwijl het in het boek maar twee keer voor komt. Aan het einde van de 19e eeuw schrijft Arthur Conan Doyle zijn Sherlock Holmes mysteries. Ook daaraan zijn enkele enorm bekende catchphrases verbonden, zoals ‘Elementary, my dear Watson‘, en ‘The game is afoot!‘. En hoewel William Shakespeare er niet zelf een hand in had, is ‘To be or not to be, that is the question…‘ ook uitgegroeid tot een bekende zin.

Ook films en tv-series stromen over van de catchphrases. Neem bijvoorbeeld BBC’s Doctor Who, waar de Dalek-kreet ‘Exterminate!‘ al meer dan vijftig jaar vooraf gaat aan een dodelijke energiestraal. Daarnaast heeft de hoofdpersoon, de Doctor, in tal van reïncarnaties bekende catchphrases, zoals ‘Allons-y!‘ en ‘Geronomo!‘, vaak geroepen door respectievelijk de tiende en elfde Doctor. Andere catchphrases van (Britse) televisieseries zijn bijvoorbeeld John Cleese’s ‘Don’t mention the war!‘ en ‘I have a cunning plan uit Blackadder.

In Amerika zijn ‘D’oh!‘ en ‘Eat my shorts!‘ uit de animatieserie The Simpsons bekende voorbeelden. Of het geschrokken ‘Oh my god! They killed Kenny!‘ uit South Park. De langlopende sketch serie Saturday Night Live zit er ook vol mee. Neem bijvoorbeeld Dan Aykroyd’s ‘Jane, you ignorant slut!‘, of ‘Well isn’t that special!‘, de gevleugelde uitspraak van Dana Carvey’s ‘church lady’. Zeker in Amerika zijn stripboeken een bron voor catchphrases. Neem bijvoorbeeld ‘Hulk SMASH‘, of The Thing’s uitroep ‘It’s Clobbering Time!’ In de live-action versie van Batman, wordt heel vaak ‘To the Batmobile!‘ geroepen. En dan heb je nog de overbekende uitspraak uit Superman: ‘Look! Up in the sky! It’s a bird! iIt’s a plane! It’s Superman!

Uiteraard zitten ook films vol met catchphrases, misschien wel de bekendste. Neem bijvoorbeeld ‘I’ll Be Back!‘ uit de Terminator-franchise. Of Clint Eastwood’s ‘Go ahead, make my day!‘ uit Sudden Impact. En de even zo bekende ‘You’ve got to ask yourself one question: Do I feel lucky? Well, do ya, punk?‘ uit Dirty Harry.
James Bond staat bekend, uiteraard om zijn missies en zijn luxe kostuums, maar ook om zijn uitspraken. Hij stelt zich bijvoorbeeld vaak voor met ‘Bond. James Bond.‘ En als hij iets te drinken bestelt is het bijna altijd een Vodka Martini, ‘Shaken, not stirred‘. Al Pacino (als Tony Montana) mag de veelgeciteerde uitspraak ‘Say hello to my little friend!‘ doen in Scarface.

Catchphrases zijn vaak zo bekend dat ze ook vaak verkeerd geciteerd worden. Neem bijvoorbeeld Star Wars, waarvan iedereen ‘Luke, I am your father‘ kent, terwijl de zin eigenlijk ‘No, I am your father!’ is. In de film Apollo 13 wordt door Tom Hank s ‘Houston, we have a problem!’ gezegd. Althans, dat is wat veel mensen denken. De oorspronkelijke zin was: ‘Okay, Houston, we’ve had a problem here.‘ Tot slot spreekt Gloria Swanson in de film Sunset Boulevard de ontsterfelijke woorden ‘I’m ready for my close-up, Mr. DeMille.‘ Althans, zo wordt de zin door talloze mensen herinnerd. Het originele citaat is echter iets anders: ‘All right, Mr. DeMille, I’m ready for my close-up.

Een kleine greep in de oneindige grabbelton van catchphrases. En dan heb ik de talloze af en aankondigingen van televisiepresentatoren en radio dj’s nog niet eens genoemd! Catchphrases zijn makkelijk. Ze geven een personage kleur en maken dat personage makkelijk(er) te onthouden. Maar het kan ook snel de verkeerde kant op gaan. Een catchphrase kan ook vermoeiend worden. Dit was het geval met de catchphrases van de Doctor. Na Matt Smith’s elfde Doctor’s ‘Geronimo!‘ hebben ze het fenomeen wat laten varen, waardoor Peter Capaldi, de 12e Doctor, niet echt een catchphrase heeft gehad.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: