Essay | Mijmeren Over Muzen

Waar haal je inspiratie vandaan? Een vraag die mij regelmatig gevraagd wordt. Een interessante vraag ook, want wat is inspiratie? Hoe kom je er aan en waarom is het soms in één keer helemaal weg? In de komende alinea’s ga ik proberen de inspiratie te achterhalen.

Bron: Tumblr.com

Zoals de meeste interessante dingen, hebben de muzen een mythologische oorsprong. In dit geval komen de muzen voort uit de Griekse mythologie. Deze muzen (Clio, Thaleia, Erato, Euterpe, Polyhymnia, Calliope, Terpsichore, Urania en Melpomene) waren negen godinnen van de kunst, wetenschap en inspiratie. Zoals bij zoveel mythologieën is er over het ontstaan van de muzen niet één overlevering. In één vertelling zijn deze negen muzen dochters van Zeus. Wat, gezien Zeus’ promiscuïteit, geen grote verrassing moet zijn. De negen zijn zussen van de god Apollo. In een andere overlevering zijn de negen muzen dochters van Gaia (de aarde) en Uranus (de lucht). In het begin waren er drie muzen. In godsdienst is het getal drie sowieso belangrijk. Kijk naar de drie-eenheid van de Vader, de Zoon en de “Heilige Geest” in het Christendom. Of Brahma, Vishnoe en Shiva uit het Hindoeïsme.. Maar hoe vaker de verhalen verteld werden, des te vaker waren het er negen.

Voor alleen kunst, wetenschap en inspiratie lijken negen muzen wat veel. Gelukkig zijn de drie termen slechts een samenvatting van de ‘taken’ van de negen godinnen. Zo was Erato godin van de de hymne, het lied en de lyriek. Clio was de godin van de geschiedschrijving, Melpomene was de godin van de tragedie en Calliope de godin van het heroïsch epos, de filosofie en de retorica. En dat zijn nog maar vier muzen. Andere muzen beslaan sterrenkunde, komedie, dans en poëzie, fluitspel en meer.

De betekenis van het woord inspiratie is zoveel als ‘ingeving’, of inval. Het woord komt van het Latijnse spiritus, oftewel ‘geest’. Een ingeving van de geest, dus eigenlijk. Tegenwoordig worden muzen gezien als de belichaming van inspiratie, als de inspiratiebron voor de schrijver, de musicus of de schilder. Neem bijvoorbeeld Sara Lownds, Zij was de eerste vrouw en een van de vele muzen van Bob Dylan en was direct verantwoordelijk voor de nummers Sad Eyed Lady Of The Lowlands uit 1966 en Sara uit 1976. Leonard Cohen had ook een muze, Marianne Ihlen. Voor haar schreef hij het nummer So Long, Marianne. Een andere bekende muze was Yoko Ono, maar daar praten we liever niet over.

Rembrandt van Rijn’s muze was zijn vrouw Saskia van Uylenburg en zij stond dan ook regelmatig model als Romeinse godin, een oriëntaalse prinses en een Bijbels figuur. Ook was Saskia de drijvende kracht achter Rembrandts ‘bedrijf’, ze beheerde zijn (veelal aristocratische) klantenkring. Dante Alighieri, schrijver van de Goddelijke Komedie, had als muze de Florentijnse koopmansdochter Beatrice ‘Bice’ Portinari. In zijn Goddelijke Komedie is zij de engel die Vergilius vraagt om Dante te begeleiden door de Hel. Victor Hugo, schrijver van Les Misérables, had ook een muze (en minnares): Juliette Drouet. Een actrice wiens band met Hugo blijkbaar zo bijzonder bijzonder dat zijn vrouw het oogluikend toestond.

Het valt trouwens op dat muzen altijd vrouwen zijn. Nergens is iets te vinden over mannelijke muzen, al moeten die er ongetwijfeld wel (geweest) zijn! Een zoektocht op het internet wijst echter uit dat als die er al zijn, de geschiedenis ze (nog) niet is tegen gekomen. Naast inspiratiebron zijn muzen ook zelf vaak onderwerp voor kunst. Neem bijvoorbeeld de Disney-film HERCULES, waarin er vijf af en toe commentaar geven op het verhaal. In de werken van Rick Riordan, schrijver van o.a. de Percy Jackson-boeken, komen de muzen ook regelmatig voor.

Inspiratie, bijna altijd in de vorm van een vrouw, zorgt er dus voor dat de artiest, schrijver of kunstenaar bevangen wordt door een drang om te scheppen. En het is blijkbaar niet te bevangen. Een muze tegenkomen is dus ook vrij toevallig. Totdat die vrouw tevoorschijn komt moet de rest van ons het gewoon van onze fantasie hebben, vrees ik. En dat is een heel ander verhaal, want waar haal je inspiratie vandaan -en waarom ben je het soms in een keer kwijt?

Ja, waar? Dat is voor iedereen helaas anders en daarom zo ongrijpbaar. Je kunt inspiratie halen uit muziek, uit werk van collega’s en vrienden, uit films en uit boeken. Maar ook tijdens een wandeling of fietstocht. Of uit gesprekken met mensen. Inspiratie zit overal. Als je geluk hebt komt die in de gedaante van een mooie vrouw -en anders moet je ‘m zelf zoeken. En als dat niet meteen lukt, dan moet je gewoon wat meer lezen, wat meer muziek luisteren, een stukje lopen of wat anders doen en dan krijg je vanzelf weer inspiratie.

Hoop ik dan!

Advertenties

3 Reacties op “Essay | Mijmeren Over Muzen

  1. Wat een mooi en uitgebreid stuk! Heel interessant om te lezen 🙂 Ik vond het altijd heel interessant om bij de kunstgeschiedenislessen na te denken over wat de kunstenaar inspireert. Ik weet heb geen idee of er in de mythologie mannelijke muzen zijn, dat lijkt me heel interessant om te achterhalen. Er zijn wel genoeg kunstenaars geïnspireerd door hun eigen mannelijke muze. Ik vind zelf Marina Ambramovic en haar partner Ulay heel interessant als voorbeeld.

  2. Haha, dat hoop ik ook!
    Het ontbreken van mannelijke muzen op het grote toneel heeft waarschijnlijk iets te maken vrouwenonderdrukking door de eeuwen heen. Maar ze zijn er zeker. Ik zou niet eens meer kunnen tellen hoeveel (knappe) mannen ik al als inspiratiebron heb gebruikt. Niet verder vertellen hoor 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s