Fictie | We Who Live Will Learn

Het is koud, een kilte die snijdt door onze winterjassen. Af en toe valt er wat sneeuw. De stilte is overheersend en als er al mensen aan het praten zijn, gaat dat al snel op in de wind. De grijze lucht ziet er onheilspellend uit. Passend. Naast me voel ik hoe haar vingers zich verstrengelen met de mijne.

Bron: Flickr.com / Creative Commons (MrJamesAckerly)

We lopen door. Om ons heen staan mensen stil om foto’s te maken. Het maakt me ongemakkelijk, die foto’s. Respectloos, haast. De kiezels onder onze voeten knerpen als we door de iconische zwarte poort lopen. Als je denkt dat alle boeken films en documentaires je voorbereiden op wat je aantreft als je die poort door loopt, dan heb je het mis. Je voelt de geschiedenis als het ware op je schouders drukken.

Overal schreeuwt de wanhoop. De krassen in de muren van de gaskamer, van mensen die in hun doodsangst een uitweg zochten. De stapels brillen, koffers en schoenen die nooit meer een eigenaar zullen hebben. De lege barakken. Het hout voelt stug, onbeweeglijk onder mijn vingers. In elke ruimte begint wel iemand te snikken. Ik krijg het benauwd. Haar vingers spannen zich lichtjes aan. Ze kijkt vragend naar me. Ik glimlach zwakjes en knik.

We gaan naar buiten, adem halen. Het is niet moeilijk om je in te beelden dat mensen zich in hun wanhoop tegen dat prikkeldraad aan hebben gegooid. Als ze niet al onderweg zijn geraakt door een kogel uit één van de wachttorens.
Al vanaf de basisschool wilde ik naar Auschwitz. De verhalen van mijn grootouders over verloren ooms en tantes staan in mijn geheugen gegrift. De stiltes die er vielen als er over vroeger werd gesproken, de herdenkingen waar we met het hele gezin tot ver in mijn middelbare schoolcarrière heen gingen. Het is nu haast tastbaar.

Mijn grootouders aan beide kanten overleefden de oorlog, maar veel ooms en tantes niet. Die werden vermoord, onder andere hier in Auschwitz. En tijdens elk familiefeest werd er bij stil gestaan dat ze er niet meer waren. Hoewel ik niet religieus ben opgevoed, was het Jodendom altijd wel aanwezig. Niet op school of tijdens sporten, maar thuis werd er alles aan gedaan om vooral de Joodse tradities in ere te houden. Met het lichtjesfeest ontstaken we de Chanoekia en speelden we met de dreidel.

Met het geloof heb ik echter nooit iets gehad. Ik ging naar de synagoge en werd bar mitswa omdat het traditie was, maar religieus ben ik nooit geweest. Ik kan me niet voorstellen dat een god zoiets als de sjoah kan laten gebeuren. Buiten de familie voelde ik me ook meer Nederlander dan jood. Ik was kort van een liberaal Joodse jeurdvereniging in Utrecht, maar dat was puur om mijn ouders tevreden te houden. Daar ben ik misschien vijf keer geweest. Maar toen werd ik ziek en begon ik na te denken over het lot en sterfelijkheid -en ontstond het verlangen om de voetsporen van mijn verloren familie te volgen.

En nu sta ik hier in Polen, in de motregen. Mijn vingers verstrengeld met de hare en mijn blik gericht op een lange rij namen. Ze buigt zich voorover en even later stoot ze me aan. De Leeuw! Daar staat het, zwart op wit. Samuel en Louis. Geboortejaar en (geschatte) sterfdatum. De ooms van mijn moeder. Ik ga met mijn vingers langs het marmer, volg de letters. Ik zoek verder. Prins. Dinah, Hanna en Berndt. Mijn andere oom en tantes.

Ik trek haar dichter tegen me aan en laat mijn arm om haar middel glijden. Haar hoofd rust op mijn schouders en we blijven zo minutenlang staan. Opeens moet ik denken aan wat mijn vader altijd zegt bij herdenkingen:

Night will fall, but we who live will learn.

Advertenties

2 Reacties op “Fictie | We Who Live Will Learn

  1. Nu. Je hebt me bijna aan het huilen gemaakt. Zoals mijn dirigent zegt over een ander prachtig verhaal rondom een afschuwelijke geschiedenis: verschrikkelijk mooi.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s